علائم کمبود گاز کولر گازی از جمله مهم‌ترین مواردی است که هر کاربر سیستم‌های تهویه مطبوع باید با آن آشنا باشد تا از خرابی‌های پرهزینه جلوگیری کند. با شروع فصل گرما، هیچ چیز آزاردهنده‌تر از این نیست که متوجه شوید کولر گازی شما سرمای همیشگی را ندارد.
در بسیاری از موارد، ریشه این مشکل به کاهش سطح مبرد یا همان گاز دستگاه برمی‌گردد.
تشخیص زودهنگام این مسئله می‌تواند عمر مفید کمپرسور شما را به شدت افزایش دهد و از افزایش سرسام‌آور هزینه‌های برق جلوگیری کند.

چرا کولر گازی گاز خالی می‌کند؟

پیش از بررسی علائم کمبود گاز کولر گازی، باید بدانیم که گاز مبرد در یک مدار بسته جریان دارد و به خودی خود مصرف یا تمام نمی‌شود. بنابراین، اگر دستگاه شما با کمبود گاز مواجه شده است، قطعاً نشتی در سیستم وجود دارد. برخی از مهم‌ترین دلایل نشت گاز عبارتند از:

• فرسودگی لوله‌های مسی: با گذشت زمان و قرار گرفتن در معرض شرایط جوی، لوله‌های مسی ممکن است دچار پوسیدگی و سوراخ‌های ریز شوند.
• اتصالات نامناسب: اگر در هنگام نصب اولیه، مهره‌ها و اتصالات به درستی محکم نشده باشند یا پرچ لوله‌ها اصولی نباشد، گاز به مرور زمان نشت می‌کند.
• لرزش دستگاه: لرزش مداوم کندانسور (یونیت خارجی) می‌تواند باعث ساییدگی لوله‌ها به بدنه و ایجاد نشتی شود.
• آسیب‌های فیزیکی: ضربه خوردن به پنل داخلی یا خارجی هنگام جابجایی یا تعمیرات می‌تواند به مدار گاز آسیب برساند.

۷ نشانه طلایی که می‌گویند کولر گازی شما نیاز به شارژ گاز دارد

شناخت علائم کمبود گاز کولر گازی به شما کمک می‌کند تا به موقع برای تعمیر اقدام کنید. در ادامه ۷ نشانه اصلی را بررسی می‌کنیم:

۱. کاهش چشمگیر سرمایش: اولین و واضح‌ترین نشانه، افت کیفیت باد خروجی است. اگر کولر شما روشن است اما محیط را مانند گذشته خنک نمی‌کند، احتمالاً سطح مبرد کاهش یافته است.

۲. یخ‌زدگی لوله‌های مسی و پنل داخلی: کاهش فشار گاز باعث افت شدید دمای اواپراتور می‌شود. در نتیجه، رطوبت هوا روی کویل‌ها و لوله‌های رفت یخ می‌زند.

۳. شنیدن صدای هیس‌هیس یا حباب: اگر از پنل داخلی یا مسیر لوله‌ها صدای نشتی هوا (هیس‌هیس) می‌شنوید، این یکی از بارزترین علائم کمبود گاز کولر گازی ناشی از سوراخ شدن مدار است.

۴. افزایش غیرعادی قبض برق: وقتی گاز سیستم کم باشد، دستگاه برای رسیدن به دمای مطلوب باید مدت زمان بیشتری کار کند که این امر موجب افزایش مصرف انرژی می‌شود.

۵. کارکرد مداوم و بدون توقف کمپرسور: در حالت طبیعی، کمپرسور پس از خنک کردن محیط اتوماتیک می‌کند. کارکرد یکسره نشان‌دهنده تقلا برای جبران کمبود مبرد است.

۶. گرم بودن باد خروجی از کندانسور: فن یونیت خارجی باید باد گرم به بیرون پرتاب کند. اگر باد خروجی از کندانسور ولرم یا خنک است، مدار فاقد گاز کافی برای دفع گرما است.

۷. نشت آب از پنل داخلی: یخ‌زدگی کویل‌ها (که در مورد دوم ذکر شد) در زمان خاموشی دستگاه آب می‌شود و چون حجم آب زیاد است، از سینی درین سرریز کرده و به داخل اتاق می‌ریزد.

آموزش گام‌به‌گام نحوه تشخیص علائم کمبود گاز کولر گازی در منزل

شما می‌توانید با چند تست ساده، تا حد زیادی از وضعیت مبرد دستگاه خود مطلع شوید و از علائم کمبود گاز کولر گازی باخبر شوید.

تست بصری لوله‌های مسی

به سراغ یونیت خارجی (کندانسور) بروید و به دو لوله مسی متصل به آن نگاه کنید. لوله نازک‌تر (لوله رفت) در صورت کمبود مبرد معمولاً دچار برفک یا یخ‌زدگی می‌شود. همچنین، وجود لکه‌های چربی در اطراف اتصالات نشان‌دهنده نشت گاز و روغن کمپرسور به بیرون است.

بررسی دمای باد خروجی

دست خود را جلوی دریچه پرتاب باد پنل داخلی بگیرید. باد باید کاملاً سرد و مطبوع باشد. سپس دست خود را جلوی فن کندانسور (در بیرون از ساختمان) بگیرید؛ باد خروجی باید گرم باشد. عدم تطابق با این شرایط، از مهم‌ترین علائم کمبود گاز کولر گازی است.

آیا نوع گاز در نحوه تشخیص تاثیر دارد؟ (R22 در برابر R410a)

عملکرد کلی و علائم کمبود گاز کولر گازی در انواع مبردها تا حد زیادی مشابه است، اما تفاوت‌هایی در فشار کارکرد و نحوه شارژ آن‌ها وجود دارد که متخصصان به آن توجه می‌کنند.

خطرات کار کردن کولر گازی با گاز کم (آسیب به کمپرسور)

نادیده گرفتن علائم کمبود گاز کولر گازی می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری برای سیستم شما داشته باشد. مبرد علاوه بر انتقال حرارت، وظیفه خنک کردن سیم‌پیچ‌های موتور کمپرسور را نیز بر عهده دارد.
کار کردن دستگاه با گاز کم باعث داغ شدن بیش از حد (Overheat) کمپرسور می‌شود. تکرار این چرخه در نهایت منجر به سوختن کمپرسور خواهد شد که تعویض آن هزینه بسیار بالایی می‌طلبد. همچنین روغن سیستم به دلیل افت فشار به درستی در مدار گردش نمی‌کند و قطعات مکانیکی دچار گیرپاژ می‌شوند.

راهکارهای طلایی برای پیشگیری از نشت گاز و بروز علائم کمبود گاز کولر گازی

همیشه پیشگیری بهتر و کم‌هزینه‌تر از درمان است. اگرچه استهلاک دستگاه در طول زمان اجتناب‌ناپذیر است، اما با رعایت چند نکته ساده می‌توانید از بروز علائم کمبود گاز کولر گازی و هزینه‌های سنگین شارژ مجدد آن جلوگیری کنید. مدار تبرید یک مدار کاملا بسته (Hermetic) است و در شرایط استاندارد، مبرد هرگز از آن خارج نمی‌شود.

• سرویس‌های دوره‌ای منظم: مهم‌ترین عامل برای جلوگیری از نشتی، انجام سرویس‌های سالانه پیش از شروع فصل گرما است. در این سرویس‌ها، اتصالات پرچی و جوشی توسط تکنسین بررسی شده و در صورت وجود کوچک‌ترین لقی یا چربی، مشکل پیش از تخلیه کامل مدار برطرف می‌شود.
• عایق‌بندی صحیح لوله‌های مسی: لوله‌های رابط بین پنل داخلی و خارجی باید به طور کامل با عایق‌های الاستومری پوشانده شوند. تابش مستقیم نور خورشید، رطوبت و تغییرات دمایی می‌تواند باعث پوسیدگی لوله‌ها و ایجاد ریز‌نشتی (Micro-leak) در طول زمان شود.
• استفاده از لرزه‌گیر موتور: کمپرسور در زمان کارکرد لرزش ایجاد می‌کند. اگر پایه‌های کندانسور تراز نباشند یا از لرزه‌گیرهای لاستیکی استفاده نشود، این ارتعاشات به لوله‌های مسی منتقل شده و در نهایت باعث شکستگی یا ترک خوردن جوش‌ها می‌شود.
• جلوگیری از ضربه فیزیکی: هنگام جابجایی اثاثیه یا انجام تعمیرات ساختمانی، باید به شدت مراقب لوله‌های توکار یا روکار کولر گازی باشید. یک ضربه کوچک می‌تواند به راحتی باعث سوراخ شدن لوله نرم مسی شود.

تکنسین‌ ها پس از مشاهده علائم کمبود گاز کولر گازی چه اقداماتی انجام می‌دهند؟

بسیاری از افراد تصور می‌کنند رفع علائم کمبود گاز کولر گازی تنها به معنی وصل کردن یک کپسول به دستگاه و باز کردن شیر آن است. اما فرآیند عیب‌یابی و شارژ مبرد یک پروسه کاملا علمی و مهندسی شده است. زمانی که شما با تکنسین تماس می‌گیرید، تکنسین‌ها مراحل زیر را مو به مو اجرا می‌کنند:

۱. تست فشار با گاز ازت (Nitrogen Testing): ابتدا مبرد باقی‌مانده در سیستم ریکاوری شده و مدار با گاز ازت تحت فشار بالا (گاهی تا بیش از 300 psi) پر می‌شود. این کار کمک می‌کند تا حتی ریزترین سوراخ‌ها با استفاده از کف صابون یا نشت‌یاب‌های الکترونیکی پیدا شوند.

۲. جوشکاری و رفع نشتی: محل نشت گاز با استفاده از جوشکاری هواگاز (نقره و مس) به صورت کاملا اصولی ترمیم می‌شود تا احتمال نشتی مجدد به $0\%$ برسد.

۳. وکیوم کردن مدار (Vacuuming): این مرحله حیاتی‌ترین بخش کار است. با استفاده از پمپ وکیوم قوی، تمام هوا و رطوبت موجود در مدار تخلیه می‌شود. وجود حتی یک قطره رطوبت در سیستم می‌تواند با روغن کمپرسور ترکیب شده و اسید تولید کند که منجر به سوختن موتور می‌شود.

۴. شارژ گاز وزنی با ترازوی دیجیتال: برخلاف روش‌های سنتی و غیردقیق که بر اساس آمپر یا فشار گیج انجام می‌شود، متخصصان تاسیسات با توجه به لیبل فنی دستگاه و نوع گاز (مانند R22 یا R410a)، دقیقا به همان گرم (Gram) مورد نیاز، گاز را به سیستم تزریق می‌کنند.

جدول مقایسه عملکرد: کولر گازی سالم در برابر دستگاه دارای کمبود گاز

برای درک بهتر تفاوت‌ها، جدول زیر به شما کمک می‌کند تا شرایط طبیعی سیستم را با زمانی که علائم کمبود گاز کولر گازی بروز کرده‌اند، مقایسه کنید:

شارژ گاز کورکورانه؛ چرا اضافه کردن گاز بدون نشت‌یابی اشتباه است؟

یکی از اشتباهات رایج و پرهزینه‌ای که برخی از تعمیرکاران غیرمجاز انجام می‌دهند، شارژ گاز بدون پیدا کردن محل نشتی است. باید بدانید که مشاهده علائم کمبود گاز کولر گازی، معلول است و علت اصلی آن ایجاد یک روزنه در سیستم است.

اگر نشتی برطرف نشود، گازی که امروز به دستگاه تزریق می‌کنید، بسته به اندازه سوراخ، ممکن است چند روز، چند هفته یا نهایتا چند ماه بعد دوباره خالی شود. این یعنی شما هزینه شارژ گاز را پرداخته‌اید، اما مشکل همچنان پابرجاست. علاوه بر هدر رفتن پول، نوسان مداوم فشار گاز آسیب‌های جبران‌ناپذیری به قطعات مکانیکی کمپرسور وارد می‌کند. بنابراین، اصرار بر نشت‌یابی دقیق پیش از شارژ، تضمین‌کننده سلامت دستگاه شما و حفظ سرمایه‌تان خواهد بود.

بیشتر بدانیم : دلایل مختلف صدای کولر گازی چیست؟ [12 نوع صدا + علت و راه‌حل] تشخیص از روی صدا

نتیجه‌گیری علائم کمبود گاز کولر گازی

توجه به علائم کمبود گاز کولر گازی یکی از اصول اولیه نگهداری از سیستم‌های تهویه مطبوع است. نشانه‌هایی مانند افت سرمایش، یخ‌زدن لوله‌ها، صدای هیس‌هیس و کارکرد یکسره کمپرسور زنگ خطرهایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.
فراموش نکنید که کمبود مبرد همیشه به معنای وجود نشتی در سیستم است و شارژ گاز بدون برطرف کردن محل نشتی، تنها دور ریختن هزینه است. برای حفظ سلامت دستگاه خود، سرویس‌های دوره‌ای را جدی بگیرید و در صورت بروز مشکل، تنها از تکنسین‌های مجرب کمک بخواهید.

برای خرید انواع دستگاه های تهویه مطبوع با کارشناسان تاسیسات کلاب در ارتباط باشید.